خور خورصدای ایجاد شده در موقع دم هنگام خواب بعلت ارتعاش اجزا نرم اروفارنکس است.
خور خور یک پدیده غیر ارادی است . منشا خور خور از قسمت قابل کلاپس راه هوایی است . قسمتهای بدون بافت سخت نگهدارنده که از اپیگللوت تا کوان ادامه داشته و شامل زبان کوچک ، کام نرم ، لوزه ه ، پیلار لوزه ، قاعده زبان ، عضلات و مامبرانهای حلقی است . خور خور به معنای انسداد ناکامل راه هوایی ولی آپنه به معنای توقف کامل یا تقریبا کامل جریان هوای ورودی با زمان حدود ده ثانیه یا بیشتر است . هر بیمار با آپنه مترادف با در وجود خور خور نیست ولی احتمال آپنه در بیماران با خور خور بیشتر است . آپنه قابل ارزش در حدود 35% از بیماران با خورخور دیده میشود .
شیوع خور خور به تنهایی خیلی بیشتر از آپنه تنفسی هنگام خواب است . در گروه 30 تا 35 ساله ها 20 % هز مردان و 5% از زنان و در جمعیت حدود 60 ساله ها 60% از مردان و 40 % از زنان خور خور میکنند . علت شیوع بیشتر خور خور در مردان مشخص نیست . خور خور در افراد چاق سه برابر بیشتر از از افراد لاغر است .پنج فاکتور به تنهایی با بعضا با هم در ایجاد خور خور دخالت دارند .
1- نارسایی قدرت انقباضی کام نرم ؛ زبان ؛ حلق ؛ که در بیشر افراد به عنوان عامل اول شروع خور خور است .
2-وجود توده ها یا پرولاپس اجزا نرم بداخل راه هوایی ؛ در بچه ها اکثر موارد خورخور بعلت بزرگی لوزه و آدنویید است .
3- چانه عقب کشیده که نمی تواند در زمان شل شدن عضلات در خواب زبان را در جلو نگهدارد .
4- طولانی بودن زبان کوچک و کام نرم که باعث تنگتر شدن نازوفارنکس میشود .
5- محدودیت جریان هوا در بینی که باعث افزایش کشش هوا بداخل مجاری هوایی در موقع دم میشود و این فشار منفی باعث کلاپس اجزا نرم و تنگی راه هوایی میشود . دفورمیتی بینی ؛ انحراف تیغه بینی ؛ بزرگی شاخکها ؛ وجود توده های داخل بینی مثل پولیپ از علل شایع خور خور به تنهایی است .
فرم شدید و اگزاژره خور خور مترادف با آپنه انسدادی ضمن خواب است . آپنه انسدادی در 4% مردان و 2% از زنان دیده میشود که تقریبا معادل شیوع آسم است .
در خورخور اولیه اختلال خواب و خواب آلودگی روزانه شایع نیست ولی در نوع شدید که منجر به بروز آپنه میشود ، عوارض مختلفی بروز میکند .
در این مقاله سعی شده که با تشریح مکانیسم ایجاد خور خور و آپنه وعلایم تشخیص آنها موارد خورخور اولیه به تنهایی که از نظر تشخیص و درمان ساده تر است توضیح داده شو د تا از نیاز به انجام ازمایشات اضافی که مستلزم هزینه های زیاد واتلاف وقت بیماران است جلوگیری گردد .
دکتر ابراهیم رزم پا
دانشیار گروه آموزشی گوش و حلق وبینی دانشگاه علوم پزشکی تهران