مقدمه: سل غدد بزاقی از فرمهای ناشایع توبرکولوز سرویکوفاسیال می باشد. با اینحال از آنجا که بروز سل خارج ریوی در تمام نقاط از سال 1985 افزایش یافته است مایکوباکتریوم توبرکولوز باید در لیست تشخیصهای افتراقی توده های غدد بزاقی قرار بگیرد. در این مطالعه به بررسی فراوانی توبرکولوز در توده های غدد بزاقی پرداخته شده است.
متدولوژی: این مطالعه از نوع گزارش موارد retrospective & case-series می باشد و در آن اطلاعات به طریق مشاهده با استفاده از پرونده بیمارانی که به علت توده غده بزاقی در سالهای 1375تا 1382 در بیمارستانهای امام خمینی و امیراعلم تحت عمل جراحی قرار گرفتند جمع آوری شده است.
نتایج: در مجموع 164 بیمار بین سالهای 1375 تا 1382تحت رزکسیون غدد بزاقی قرار گرفتند. از این تعداد 5 مورد ابتلا به سل مشاهده شد که 4 مورد آن (80%) در غده بزاقي ساب مندیبولر و یک مورد (20%) در غده بزاقي پاروتید بوده است. میانگین سنی بیماران 4/37 سال (09/ 9 SD=) و حداقل سن 25 و بیشترین سن 49 سال بود. تمامی بیماران مونث و خانه دار بودند. بدخیمی در 36 نفر از بیماران مورد مطالعه دیده شد (4/23%). میانگین سنی در موارد بدخیم 48 سال و در موارد غیر بدخیم 3/38 سال می باشد که تفاوت این دو از لحاظ آماری معنی دار می باشد) 01/0 P=). آدنوم پلئومورفیک از میان توده های غدد بزاقی بیشترین شیوع (9/40%) را به خود اختصاص داده است.
نتیجه گیری: در مطالعه حاضر شیوع سل غدد بزاقی 2/3% بوده است. این میزان در مطالعه مشابه در سال 1372 برابر با 3/2% و در تحقیقات خارج از کشور 7/2% می باشد که این اختلاف از لحاظ آماری معنی دار نمی باشد. در سایر مطالعات اکثریت قریب به اتفاق موارد سل غدد بزاقی به صورت درگیری غده پاروتید بوده است در حالیکه در مطالعه فعلی 4 مورد از 5 مورد (80%) در غده ساب مندیبولر گزارش گردیده است. این مساله نیاز به مطالعات بیشتر برای تایید نتایج دارد. تمام بیماران مبتلا به سل غده بزاقی در مطالعه حاضر مونث بودند و میانگین سنی 4/37 سال داشتند که تقریبا مطابق با الگوی شیوع بیشتر سل در سنین 25 تا 34 سال در جنس مونث می باشد.